Zakup aplikacji to koszt ok. tysiąca złotych. Producent udostępnia w pełni funkcjonalną, 30-dniową wersję Lightrooma, którą można pobrać ze strony firmy Adobe i samodzielnie zapoznać się z możliwościami programu przed jego zakupem.

I. Wprowadzenie

Jeszcze rok temu, na parę tygodni przed premierą oczekiwanego nowego produktu firmy Adobe, niewielu przewidywało, jaki wpływ wywrze Lightroom na świat cyfrowej fotografii. Wówczas wszystko wydawało się uporządkowane. Mieliśmy osobne programy do zarządzania i katalogowania fotografii, osobne aplikacje do wywoływania zdjęć z plików RAW (zwykle dostarczone przez producenta aparatu), osobne programy do manipulacji obrazem (najczęściej którąś z wersji Photoshopa, Paint Shopa Pro lub GIMP-a) oraz software do przeglądania i prezentowania zdjęć na ekranie komputera lub generowania gotowych galerii do powieszenia na stronie internetowej.

Tak liczny wybór potrzebnych aplikacji z jednej strony pozwalał zbudować sobie wygodniejszy „workflow” – własny sposób pracy ze zdjęciami od ich powstania do prezentacji. Z drugiej... Cóż, znalezienie wszystkich potrzebnych narzędzi, zapoznanie się z ich możliwościami i wypracowanie skutecznych metod obróbki zajmowało dużo czasu i poniekąd utrudniało wejście w świat bardziej zaawansowanej obróbki cyfrowych fotografii osobom mniej doświadczonym i mniej cierpliwym.

Kompleksowe narzędzie dla fotografa

Lightroom jest kompleksowym narzędziem, za pomocą którego wykonamy wszystkie opisane powyżej czynności: zaimportujemy zdjęcia z karty pamięci, skatalogujemy i posortujemy, obrobimy i na końcu zaprezentujemy nasze fotografie. Instalując na komputerze Lightrooma właściwie możemy zrezygnować z innych aplikacji do przetwarzania zdjęć. Program Adobe od początku został pomyślany jako narzędzie dla fotografów, oferujące odmienną filozofię pracy niż powszechnie znane programy i dodatki dla grafików.

W pierwszych chwilach po uruchomieniu Lightrooma, przestrzeń robocza programu może wydawać się niezrozumiała. W głównym menu nie ma komend „Otwórz plik” i „Zapisz plik”. Nie ma typowych palet narzędziowych ani paska statusu. Choć korzystanie z Lightrooma najprawdopodobniej wymusi na nas zmianę dotychczasowych nawyków, szybko okaże się, że program został zorganizowany w sposób przyjazny i intuicyjny dla użytkownika, a wykonanie każdej czynności jest w gruncie rzeczy wygodniejsze i szybsze niż w innym środowisku pracy.

Niniejszy poradnik wyjaśnia, na przykładzie typowych czynności realizowanych przez fotografa, jak wygląda praca w Lightroomie. Na początku przedstawimy podstawy, aby w kolejnych odcinkach cyklu przejść do bardziej zaawansowanych operacji i porad, dzięki którym czytelnicy będą mogli w jak najlepszy sposób wykorzystać funkcje Lightrooma zgodnie z własnymi potrzebami.

Wiele dróg do jednego celu

Ważne jest by zrozumieć podstawową zasadę dotyczącą pracy w Lightroomie: nie ma jedynej słusznej drogi do osiągnięcia pożądanego rezultatu. Niezależnie, czy chodzi o opisanie i oznakowanie zdjęć tak, by w przyszłości w szybki sposób odnaleźć właściwą fotografię, czy tematem są techniki wywoływania ujęć – konkretny efekt można uzyskać zwykle na kilka sposobów. Każdy z nich będzie dobry, o ile to, co otrzymamy na końcu, pozostaje zgodne z naszymi oczekiwaniami. Jeśli się nie udało – na to również znajdzie się rada. Lightroom nie wykonuje operacji na obrazie w sposób nieodwracalny (tzw. „destrukcyjny”). Dzięki temu możliwe jest cofnięcie wykonanych czynności i rozpoczęcie pracy od początku.

Do uruchomienia Lightrooma niezbędny jest komputer z systemem Windows XP SP2 lub Windows Vista (ewentualnie MacOS X, jeśli korzystamy z komputerów Apple), 1 GB pamięci RAM, ekran o rozdzielczości co najmniej 1024x768 oraz dużo przestrzeni dyskowej na zdjęcia. W praktyce do wygodnej pracy niezbędne są szybkie dyski twarde, co najmniej 2 GB pamięci operacyjnej oraz monitor o rozdzielczości 1280x1024 (1280x800) lub większej.

Akceptowane typy plików

W aktualnej wersji 1.3.1 Lightroom obsługuje zdjęcia w formacie RAW, wykonane przez większość aparatów dostępnych obecnie w sprzedaży (w tym przez Nikona D3 i D300 oraz Olympusa E-3). Aplikacja uaktualniana jest niemal równocześnie z wtyczką Adobe Camera Raw do Photoshopa CS3, co gwarantuje zgodność z nowymi lustrzankami bardzo szybko po ich wprowadzeniu na rynek. Oprócz plików RAW, Lightroom otwiera 8 i 16-bitowe zdjęcia w formacie TIFF i PSD, pliki JPEG oraz fotografie zapisane w formacie DNG (Digital Negative – uniwersalny format Adobe do przechowywania „surowych” danych z aparatu). Z punktu użytkownika istotne jest to, że po zaimportowaniu fotografii do Lightrooma nie ma różnicy w sposobie pracy nad RAW-ami oraz nad plikami JPEG, TIFF czy PSD. W module obróbki („wywoływania”) zdjęć wszystkie operacje – włączając kontrolę nad balansem bieli – dostępne są dla każdego typu materiału źródłowego. Oczywiście trzeba pamiętać, że wprowadzenie korekty ekspozycji czy poprawianie balansu bieli będzie efektywniejsze na „cyfrowych negatywach”, przechowujących zapas informacji o obrazie, niż na JPEG-ach i TIFF-ach.

Moduły, czyli o funkcjonalności w pięciu punktach

Lightroom udostępnia pięć modułów, umożliwiających wykonanie różnych zadań związanych z wykonanymi zdjęciami:

• Library (Biblioteka) – tutaj będziemy zarządzać kolekcją zgromadzonych zdjęć. Moduł ten udostępnia szeroki wachlarz narzędzi służących ocenianiu, znakowaniu, opisywaniu zdjęć przy pomocy słów kluczowych, łączeniu fotografii w kolekcje oraz sortowaniu i wynajdywaniu na podstawie zadanych kryteriów (od ocen i słów kluczowych po informacje zapisane w EXIF-ie o dacie wykonania zdjęcia, sprzęcie jakim zostały wykonane, etc). Oprócz tego w Library dokonamy podstawowych korekt zaimportowanych zdjęć: możemy poprawić ekspozycję i balans bieli bez przełączania się do modułu Develop. Wyświetlany histogram ułatwia szybką ocenę przepaleń, dzięki czemu łatwiej jest oznaczyć niektóre ujęcia jako przeznaczone do usunięcia – o ile oczywiście poprawne naświetlenie jest jednym z kryteriów wyboru. To właśnie moduł Library będzie głównym miejscem pracy w Lightroomie.

• Develop (wywoływanie zdjęć, czyli Ciemnia) – służy obróbce zdjęć zaimportowanych do Biblioteki. Podstawowe narzędzia to kadrowanie (zrealizowane w odmienny sposób niż w większości programów; proces bardzo przypomina doświadczenia, które niektórzy pamiętają z czasów prawdziwej ciemni i obracania pustego papieru fotograficznego pod powiększalnikiem w celu uzyskania właściwego kadru), korekta balansu bieli, ekspozycji oraz tonalności fotografii, a także usuwanie efektu czerwonych oczu i plamek będących na przykład pozostałością po kurzu na powierzchni matrycy w aparacie. Wszelkie poprawki wprowadzane są przy pomocy suwaków lub numerycznie. Wiele korekt można też zastosować w sposób wizualny bezpośrednio na obrazie.
  
  Najlepiej wytłumaczyć to na przykładzie: jeśli chcemy by niebo miało bardziej intensywny kolor, wciskamy na panelu Saturation (Nasycenie) odpowiedni przycisk, a następnie klikając na obrazie w miejscu zajętym przez niebo, przesuwamy mysz w górę lub w dół, obserwując zmiany, aż do uzyskania pożądanego efektu. Technika ta zostanie dokładnie opisana w dalszej części poradnika. Moduł Develop udostępnia też kilka paneli z zaawansowanymi opcjami, kontrolującymi sposób wyostrzania zdjęcia i usuwania występujących szumów cyfrowych oraz korygującymi winietowanie i aberracje chromatyczne (obecnie nie ma niestety możliwości korygowania perspektywy czy dystorsji geometrycznych).
  
  Ostatnim narzędziem jest panel kalibracyjny pozwalający zadbać o wierne odwzorowanie kolorów ze zdjęć wykonanych danym typem aparatu. W module Develop dokonamy też synchronizacji ustawień w serii zdjęć oraz zapiszemy wprowadzone ustawienia w postaci wzorców („preset”) do wykorzystania w przyszłości.

• Slideshow (Pokaz zdjęć) – w tym module zdefiniujemy, w jaki sposób mają być prezentowane zdjęcia na ekranie komputera. Lightoom pozwala określić tło, obramowanie, cienie rzucane przez wyświetlaną fotografię, a także podłączyć pod prezentację ścieżkę dźwiękową. Gotowe zestawy ustawień można zapisać w postaci wzorców („template”) do późniejszego wykorzystania. Aby błyskawicznie włączyć pokaz zdjęć, niezależnie od aktywnego modułu, korzystamy z kombinacji klawiszy lub z opcji Window>Impromptu Slideshow w menu.

• Print (Wydruk) – zgodnie z nazwą przeznaczony jest do przygotowywania wydruku fotografii bezpośrednio z Lightrooma – zarówno jako skończonych odbitek, jak i stykówek używanych do prezentacji zdjęć klientom, modelom, etc. Moduł udostępnia wiele opcji związanych z wydrukiem. Wprowadzenie jakichkolwiek zmian w tych parametrach skutkuje natychmiastowym wygenerowaniem podglądu kolejnych arkuszy papieru ze zdjęciami. Jest to niezwykle wygodne dla użytkownika, ponieważ pozwala dokładnie obejrzeć, co otrzyma na wydruku, bez ryzyka zwykle kosztownego wykonywania powtórnych odbitek. Lightroom pozwala zaplanować marginesy, podzielić jeden arkusz papieru pomiędzy kilka zdjęć (z możliwością określenia rozmiarów pól na pojedynczą fotografię i odstępów między polami), nanieść na wydruk prowadnice ułatwiające cięcie większych arkuszy na mniejsze odbitki przy pomocy gilotyny do papieru i nałożyć tekst z opisem poszczególnych zdjęć. Raz przygotowane ustawienia można zapisać w postaci wzorców („template”).

• Web (Galeria internetowa) – ostatni moduł Lightrooma przeznaczony jest dla fotografów publikujących swoje dokonania w sieci. Web pozwala w sposób automatyczny wygenerować kompletną galerię internetową typu HTML lub Flash (łącznie z pomniejszonymi zdjęciami, miniaturami i innymi plikami niezbędnymi, by taka galeria działała w pełni sprawnie), a następnie umieścić ją na wskazanym serwerze FTP połączonym ze stronę internetową użytkownika.
  
  Główną zaletą tego modułu, podobnie jak miało to miejsce w Print, jest natychmiastowy podgląd galerii zaraz po wprowadzeniu zmian w opcjach. Podgląd działa niezależnie od tego, czy docelowa galeria będzie wykonana w „czystym” HTML, czy też w postaci prezentacji Flash. Ważne jest to, że okno podglądu jest klikalne, to znaczy możemy od razu sprawdzić, jak działa nawigacja i jak wyglądać będą inne podstrony tworzonego pokazu. Po zainstalowaniu Lightrooma użytkownik może wybierać pomiędzy pięcioma różnymi metodami generowania galerii. Znajdziemy tutaj standardowe galerie HTML i Flash, wykonane przez twórców Lightrooma. Dostępne są również popularne darmowe galerie flashowe AutoViewer, PostcardViewer i SimpleViewer, które można w pełni skonfigurować z poziomu aplikacji, bez konieczności uczenia się budowania stron internetowe (co było konieczne w przypadku samodzielnego ściągnięcia tych galerii ze strony autora).
  
  Jeśli dostępne w pakiecie możliwości okażą się niewystarczające, za 25 dolarów można dokupić SlideShowPro for Lightroom – popularną galerię flashową, dającą duże możliwości konfigurowania wyglądu, sposobu przenikania się zdjęć, podkładania ścieżki dźwiękowej i innych. Moduł Web, podobnie jak pozostałe moduły Lightrooma, pozwala zapisywać ustawienia w postaci wzorców („template”) do ponownego użycia w przyszłości.

Czytaj więcej...

[1] Wprowadzenie i moduły
[2] Interfejs i skróty klawiaturowe
[3] Tworzenie katalogów i zarządzanie nimi
[4] Importowanie zdjęć do Lightrooma
[5] Automatyczne importowanie zdjęć
[6] Eksportowanie zdjęć
[7] Zaawansowane opcje eksportu
[8] Droplety - możliwości eksportu z Lightrooma dzięki Photoshopowi
[9] Synchronizacja zdjęć między dwoma komputerami
[10] Moduł Library
[11] Oceny, etykiety i flagi